Sigorta Renk ve Amper Kodları

Bir sigortanın üzerindeki her işaret ayrı bir bilgidir: akım, açma hızı ve kesme kapasitesi.

Otomat sigortada en büyük yazı harf ve rakamdır: örneğin C16. Rakam anma akımını, harf ise açma eğrisini belirtir. Altındaki küçük kutu içindeki sayı ise kesme kapasitesidir.

Araç sigortalarında ise kod yerine renk kullanılır. Blade sigortalarda her amper değerinin kendi rengi vardır; bu, karanlıkta ve dar alanda hızlı seçim sağlar.

Blade sigorta renk tablosu

Renk	Amper	Tipik kullanım
Gri	2 A	Küçük elektronik
Mor	3 A	Gösterge, saat
Pembe	4 A	Sensör devresi
Bej	5 A	Radyo, iç aydınlatma
Kahverengi	7,5 A	Kumanda devreleri
Kırmızı	10 A	Far, sinyal
Mavi	15 A	Cam silecek
Sarı	20 A	Cam kaldırma
Şeffaf / Beyaz	25 A	Fan, rezistans
Yeşil	30 A	Koltuk ısıtma

Otomat sigortadaki harf en çok yanlış anlaşılan işarettir. Rakam termik korumayı, yani sürekli aşırı yükte ne zaman açacağını belirler. Harf ise manyetik korumanın eşiğini gösterir: B tipi anma akımının 3-5 katında, C tipi 5-10 katında anında açar. Bu yüzden motor kalkışında atan bir otomatın çözümü amperi büyütmek değil, aynı amperde C tipine geçmektir. Amperi büyütmek termik korumayı da zayıflatır ve kabloyu korumasız bırakır.

Otomat üzerindeki diğer işaretler

Gövde üzerinde birkaç bilgi daha bulunur.

1. Anma akımı: 6, 10, 16, 20, 25, 32, 40 gibi standart değerler.

2. Açma eğrisi harfi: B dirençsel, C motorlu ve indüktif yükler, D çok yüksek kalkış akımı.

3. Kesme kapasitesi: Dikdörtgen kutu içinde 4500, 6000, 10000 gibi bir sayı.

4. Enerji sınırlama sınıfı: Kutunun yanındaki küçük rakam (genellikle 3).

5. Anma gerilimi: 230/400 V gösterimi.

6. Kutup sayısı: 1P, 1P+N, 2P, 3P, 4P olarak gövdeden anlaşılır.

7. Kaçak akım değeri: Kaçak akım rölelerinde 30 mA veya 300 mA.

Kesme kapasitesi: en çok göz ardı edilen sayı

Anma akımı sigortanın ne zaman açacağını söyler; kesme kapasitesi ise açarken hayatta kalıp kalmayacağını. Nedir: Kısa devre anında akım, anma değerinin binlerce katına çıkabilir. Kesme kapasitesi, otomatın bu akımı zarar görmeden kesebileceği üst sınırdır. Gövdede dikdörtgen bir kutu içinde yazar: 4500, 6000 veya 10000 amper. Aşılırsa ne olur: Otomat arkı söndüremez; kontaklar kaynar, gövde çatlar ve koruma hiç gerçekleşmez. Bu, sigortanın var olmamasından daha tehlikelidir; çünkü kullanıcı korunduğunu sanır. Hangi değer nerede: Konut ve küçük işyerlerinde 4500-6000 A yeterlidir. Trafoya yakın binalarda, sanayi tesislerinde ve ana dağıtım panolarında 10 kA aranır. Ucuz otomat uyarısı: Piyasadaki çok ucuz otomatların bir kısmında bu değer hiç yazmaz veya gerçeği yansıtmaz. Kutu içindeki sayıyı taşımayan bir otomat panoya takılmamalıdır.

Cam ve diğer sigorta tipleri

F (Fast): Hızlı atar, hassas elektronik için
T (Time-lag): Yavaş atar, kalkış akımı olan cihazlarda
FF: Çok hızlı, yarı iletken koruması
TT: Çok yavaş, motorlu yükler
Ölçü: 5×20 mm ve 6×30 mm en yaygın gövdeler
PTC: PTC sigorta kendini onarır, değişmez
Maxi ve mini blade: Araçta farklı gövde boyutları

Sık yapılan hatalar

Atan otomatın amperini büyütmek

Sorun kalkış akımıysa çözüm C tipine geçmektir. Amperi büyütmek kabloyu korumasız bırakır.

Kesme kapasitesine bakmamak

Kısa devre akımı yüksek noktada düşük kapasiteli otomat açamadan zarar görür.

Araçta renk yerine gövdeye bakmak

Renk amper değerini gösterir. Farklı renkteki bir sigortayı takmak devreyi korumasız bırakır.

Hızlı tip yerine yavaş tip takmak

Hassas elektronikte T tipi yeterince hızlı açmaz; devre sigortadan önce zarar görür.

Sigorta yerine tel veya folyo koymak

Bu, koruma sisteminin tamamen devre dışı bırakılmasıdır ve yangın riski yaratır.

Okuma örnekleri

Gövde üzerindeki yazının anlamı aşağıdaki gibidir.

C16: 16 A anma akımı, C tipi eğri (kalkış akımı olan yükler).

B10: 10 A, B tipi; aydınlatma hatlarında tipiktir.

C32 + 10000: 32 A, C tipi, 10 kA kesme kapasitesi.

1P+N C16: Faz ve nötrü birlikte kesen tek modül genişliğinde otomat.

30 mA / 40 A: Kaçak akım rölesi; 30 mA kaçakta açar, 40 A taşır.

T2A 250V (cam): 2 A, yavaş tip, 250 V için.

Kırmızı blade: Araçta 10 A.

Sıkça Sorulan Sorular

Otomat üzerindeki C16 ne demek?

16 A anma akımı ve C tipi açma eğrisi demektir. C tipi, anma akımının 5-10 katında anında açar ve kalkış akımı olan yüklerde kullanılır.

B ve C tipi arasındaki fark nedir?

B tipi anma akımının 3-5 katında, C tipi 5-10 katında anında açar. Motor ve trafo gibi kalkış akımı yüksek yüklerde C tipi tercih edilir.

Kesme kapasitesi nedir?

Otomatın zarar görmeden kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır. Gövdede dikdörtgen kutu içinde 4500, 6000 veya 10000 olarak yazar.

Konutta hangi kesme kapasitesi yeterli?

Genellikle 4500-6000 A yeterlidir. Trafoya yakın binalarda ve sanayi tesislerinde 10 kA aranır.

Araç sigortalarında renk ne anlama gelir?

Amper değerini gösterir. Kırmızı 10 A, mavi 15 A, sarı 20 A gibi her renk belirli bir akıma karşılık gelir.

Cam sigortadaki T ve F harfleri ne demek?

F hızlı, T ise yavaş (gecikmeli) atan tipi gösterir. Kalkış akımı olan cihazlarda T, hassas elektronikte F kullanılır.

Sigorta amperini büyütebilir miyim?

Büyütülmemelidir. Sigorta kabloyu korur; amperi büyütmek kablonun aşırı yüke karşı korumasız kalması demektir.

Kaçak akım rölesindeki 30 mA ne anlama gelir?

Gidiş ve dönüş akımları arasında 30 miliamperlik fark oluştuğunda devreyi kestiğini gösterir. Bu değer insan güvenliği içindir.

1P+N otomat nedir?

Faz ve nötrü birlikte kesen, tek modül genişliğinde bir otomattır. Yalnızca faz kesen 1P modele göre daha güvenlidir.

Üzerinde kesme kapasitesi yazmayan otomat kullanılır mı?

Kullanılmamalıdır. Bu değer güvenliğin temel göstergesidir ve gövdede belirtilmeyen otomatlar panoya takılmamalıdır.

Nereden temin edilir?

Sigorta seçiminde amper, açma eğrisi ve kesme kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir. Sigorta ve yuva modellerini Komponentci.net sigorta ve yuvaları kategorisinde, priz çeşitlerini prizler kategorisinde bulabilirsiniz.