Sigorta Amperi Nasıl Seçilir? Hesap ve Tablo

Sigorta cihazı değil kabloyu korur. Bu yüzden amper değeri yüke göre değil, öncelikle kablo kesitine göre seçilir.

Kısaca: Doğru sigorta, yükün normal akımını kesmeyecek kadar büyük, kablonun akım taşıma kapasitesini aşmayacak kadar küçük olmalıdır. İki sınır arasındaki en küçük standart değer seçilir.

Tipe de bakılır: Motor ve trafo gibi yükler açılışta kısa süreli yüksek akım çeker. Bu durumda amperi büyütmek yerine otomat tipi değiştirilir; yoksa koruma tamamen zayıflar.

Kesite göre sigorta tablosu

Kablo kesiti	Maksimum otomat	Tipik kullanım
0,75 mm²	6 A	Cihaz içi, kumanda
1,0 mm²	6-10 A	Hafif aydınlatma
1,5 mm²	10 A	Aydınlatma hattı
2,5 mm²	16 A	Priz hattı
4 mm²	20-25 A	Klima, fırın
6 mm²	32 A	Kolon hattı
10 mm²	40-50 A	Pano girişi

Tablo üst sınırı gösterir, hedef değeri değil. Hat 2,5 mm² olsa bile üzerinde yalnızca 6 A’lik bir yük varsa 10 A otomat kullanmak daha iyi koruma sağlar. Ters yön ise kabul edilmez: 1,5 mm² hatta 16 A otomat takmak, kablo yanma sıcaklığına gelene kadar açmayan bir koruma demektir. Boru içinde veya yalıtım altında döşenmiş hatlarda kablonun kapasitesi zaten düştüğü için bir alt otomat tercih edilir.

Adım adım hesap

Sıra hem ev tesisatında hem düşük gerilim devrelerinde aynıdır.

1. Yük akımını bulun: Tek fazda Akım = Güç ÷ 230. 3500 W bir şofben yaklaşık 15,2 A çeker.

2. Sürekli yükte pay ekleyin: Üç saatten uzun çalışan yüklerde akım 1,25 ile çarpılır.

3. Kablonun taşıma kapasitesini bulun: Kesit ve döşeme şekline göre.

4. İki değer arasındaki standart amperi seçin: Yük akımının üstünde, kablo kapasitesinin altında.

5. Kalkış akımına göre tipi belirleyin: Direnç yükünde B, motor ve trafoda C tipi.

6. Kesme kapasitesini kontrol edin: Konutta 4,5-6 kA, endüstride 10 kA.

7. Seçicilik kurun: Ana otomat, kol otomatının en az bir kademe üstünde olmalıdır.

B tipi mi C tipi mi: kalkış akımı meselesi

Otomatlarda amper değeri termik korumayı, harf ise manyetik korumanın eşiğini belirler. B tipi anma akımının 3-5 katında, C tipi ise 5-10 katında anında açar. Neden önemli: Bir motor kalkışta anma akımının 5-7 katını yarım saniye kadar çeker. B tipi otomat bunu kısa devre sanıp her açılışta atar. Çözüm amperi büyütmek değildir; aynı amperde C tipine geçmektir. Amperi büyütmek termik korumayı da zayıflatır ve kablo aşırı yüke karşı korumasız kalır. LED aydınlatmada da benzer bir durum vardır: sürücülerin kalkış akımı çok kısa ama çok yüksektir, çok sayıda armatürde C tipi gerekir.

Sigorta seçimini etkileyen etkenler

Kablo kesiti: Üst sınırı belirleyen ana ölçüttür
Döşeme şekli: Boru içi ve yalıtım altı bir alt kademe gerektirir
Ortam sıcaklığı: Sıcak panoda otomat daha erken açar
Kalkış akımı: Motor ve trafoda tip değişir
Kesme kapasitesi: Kesme kapasitesi kısa devre akımını karşılamalıdır
Seçicilik: Alt kat otomat, üstteki açmadan açmalıdır
Yük tipi: Elektronik yükler ani akım çeker

Sık yapılan hatalar

Atan sigortayı büyütmek

Sürekli atan sigorta bir uyarıdır. Amperi büyütmek arızayı gizler ve koruma görevini ortadan kaldırır.

Sigortayı yüke göre seçip kabloyu unutmak

32 A’lik bir yük için 32 A otomat takıp hattı 2,5 mm² bırakmak, kabloyu tamamen korumasız hale getirir.

Kaçak akım rölesini sigorta yerine saymak

Kaçak akım rölesi insanı korur, kabloyu değil. Aşırı yük ve kısa devre için ayrıca otomat gerekir.

Araçta blade sigortayı rastgele büyütmek

Blade sigorta değerleri devre kesitine göredir. 10 A yerine 20 A takmak araç tesisatında yangın riski yaratır.

Kesme kapasitesine hiç bakmamak

Kısa devre akımı yüksek noktada düşük kesme kapasiteli otomat açamadan zarar görür. Konutta en az 4,5 kA aranır.

Uygulama örnekleri

Tipik yüklerde uygun sigorta değerleri aşağıdadır.

Aydınlatma hattı: 1,5 mm², 10 A B tipi.

Priz hattı: 2,5 mm², 16 A B tipi.

Klima (2500 W): 2,5-4 mm², 16-20 A C tipi.

Elektrikli fırın (3500 W): 4 mm², 20 A, kendi hattı.

Su pompası (motor): Anma akımına göre amper, C tipi.

12 V araç devresi: Kesite uygun blade sigorta, aküye en yakın noktada.

Elektronik cihaz girişi: Yavaş atan (T) tip cam sigorta; hızlı tip kalkış akımında atar.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta amperi nasıl seçilir?

Yük akımının üstünde, kablonun taşıma kapasitesinin altında kalan en küçük standart değer seçilir. Belirleyici ölçüt kablo kesitidir.

2,5 mm² kabloya kaç amper sigorta takılır?

En fazla 16 A. Priz hatlarında standart uygulama 2,5 mm² kablo ile 16 A otomattır.

1,5 mm² kabloya 16 A takılır mı?

Takılmaz. 1,5 mm² için üst sınır 10 A’dir; 16 A otomat kabloyu aşırı yüke karşı korumasız bırakır.

B tipi ile C tipi otomat farkı nedir?

B tipi anma akımının 3-5 katında, C tipi 5-10 katında anında açar. Motor ve trafo gibi kalkış akımı yüksek yüklerde C tipi kullanılır.

Sigorta sürekli atıyorsa amperi büyütebilir miyim?

Büyütülmez. Sürekli atma aşırı yük, kısa devre veya kaçak belirtisidir; amperi büyütmek arızayı gizler ve yangın riski yaratır.

Sigorta cihazı mı kabloyu mu korur?

Kabloyu korur. Cihaz koruması için ayrıca cihazın kendi iç sigortası ve uygun devre tasarımı gerekir.

Kesme kapasitesi ne demek?

Otomatın zarar görmeden kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır. Konutlarda 4,5-6 kA, endüstriyel panolarda 10 kA aranır.

Motor devresinde sigorta nasıl seçilir?

Amper motorun anma akımına göre seçilir, tip ise C olur. Kalkış akımı nedeniyle amperi büyütmek yerine tip değiştirilir.

Araçta sigorta amperi neye göre belirlenir?

Devrenin kablo kesitine göre. Üretici değerinin üzerine çıkmak araç tesisatında yangın riski oluşturur.

Hızlı ve yavaş sigorta farkı nedir?

Hızlı tip anında, yavaş (T) tip kısa süreli aşırı akımı tolere ederek açar. Kalkış akımı olan cihazlarda yavaş tip kullanılır.

Nereden temin edilir?

Sigorta seçiminde kesit, yük tipi ve kesme kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir. Sigorta ve yuva modellerini Komponentci.net sigorta ve yuvaları kategorisinde, kablo çeşitlerini kablo çeşitleri kategorisinde bulabilirsiniz.