SMD Direnç Kodu Nasıl Okunur?

SMD dirençlerde renk yoktur; değer üzerine basılmış sayılarla ifade edilir. Üç farklı kod sistemi kullanılır ve hangisinin geçerli olduğu hane sayısından anlaşılır.

Üç haneli kod: İlk iki hane rakam, üçüncü hane sıfır sayısıdır. 472 kodu 47 ve iki sıfır demektir: 4700 Ω = 4,7 kΩ.

Dört haneli kod: Daha hassas dirençlerde kullanılır. İlk üç hane rakam, dördüncü hane sıfır sayısıdır. 4701 kodu 470 ve bir sıfır yani yine 4,7 kΩ anlamına gelir; fark, toleransın daha dar olmasıdır.

Kod örnekleri

Kod	Okunuşu	Değer
103	10 + üç sıfır	10 kΩ
472	47 + iki sıfır	4,7 kΩ
221	22 + bir sıfır	220 Ω
100	10 + sıfır yok	10 Ω
4R7	R ondalık ayracı	4,7 Ω
R100	R başta	0,1 Ω
1002	100 + iki sıfır	10 kΩ (hassas)
000 veya 0	Köprü	0 Ω

En çok yanılgıya yol açan kod “100”dur. Bu kodu gören çoğu kişi 100 ohm okur; oysa doğru değer 10 ohm‘dur. Çünkü üç haneli sistemde son hane rakam değil, eklenecek sıfır sayısıdır. “100” kodu 10 ve sıfır adet sıfır demektir. 100 ohm ise 101 olarak kodlanır: 10 ve bir sıfır. Aynı mantıkla 102 1 kΩ, 104 ise 100 kΩ’dur.

Özel durumlar

Standart sayı kodunun dışına çıkan birkaç durum vardır.

1. R harfi ondalık ayracıdır: 4R7 = 4,7 Ω, 0R22 = 0,22 Ω.

2. Sıfır ohm köprüler: Üzerinde 0 veya 000 yazan elemanlar kablo köprüsüdür.

3. Kodsuz dirençler: Çok küçük gövdelerde (0402 ve altı) hiç kod basılmaz.

4. EIA-96 sistemi: İki rakam ve bir harften oluşur; rakam tablodan okunur.

5. Alt çizgi işareti: Bazı kodların altındaki çizgi okuma yönünü gösterir.

6. Kodun okunmadığı durum: Yanmış veya silinmiş kodda şemaya bakılır.

7. Kesin yöntem: Şüphe varsa eleman sökülüp ölçülür.

EIA-96 kodu: harfli sistemin mantığı

Küçük gövdeli hassas dirençlerde üç hane yetmez. Bu yüzden EIA-96 adı verilen, iki rakam ve bir harften oluşan sıkıştırılmış bir sistem kullanılır. Nasıl çalışır: İlk iki rakam bir tablo sırasıdır, doğrudan değer değildir. Bu sıra, %1 toleranslı standart dirençlerin 96 değerlik listesindeki konumu gösterir. Harf ise çarpanı belirtir. Harf karşılıkları: Y veya R = ÷100, X veya S = ÷10, A = ×1, B veya H = ×10, C = ×100, D = ×1000, E = ×10.000, F = ×100.000. Örnek: 01C kodunda “01” tablo sırası 100 değerine karşılık gelir, “C” ise ×100 demektir: sonuç 10 kΩ. Bir başka örnek: 68X kodunda “68” sırası 499’a karşılık gelir, “X” ÷10 demektir: sonuç 49,9 Ω. Pratik yaklaşım: Bu tabloyu ezberlemek gerekmez; kod harfli görünüyorsa EIA-96 olduğu anlaşılır ve tablo bakılarak çözülür. En hızlı yol: Onarımda çoğu zaman elemanı sökmeden yanındaki aynı görevdeki direnci okumak veya doğrudan ölçmektir.

Okurken dikkat edilecekler

Gövde boyutu: 0402 ve altı genellikle kodsuzdur
Büyüteç: Kodlar çıplak gözle zor okunur
Işık açısı: Yandan gelen ışık kabartmayı belirginleştirir
Kondansatörle karıştırmayın: SMD kondansatörlerde genelde kod yoktur
Devrede ölçüm: Paralel yollar değeri düşük gösterir
Güç değeri: Gövde boyutu güç değerini belirler
Tolerans: Kod üzerinde yazmaz, üretici verisinden bakılır

Sık yapılan hatalar

“100” kodunu 100 ohm okumak

Son hane sıfır sayısıdır. 100 kodu 10 ohm, 101 kodu ise 100 ohm demektir.

R harfini rakam sanmak

R bir ondalık ayracıdır. 4R7 kodu 4,7 ohm anlamına gelir.

Sıfır ohm köprüyü arızalı sanmak

Üzerinde 0 veya 000 yazan eleman kasıtlı bir köprüdür, direnç değildir.

Kodsuz direnci arızalı saymak

Çok küçük gövdelere kod basılmaz. Değer yalnızca ölçülerek bulunur.

Devreden sökmeden ölçüp karar vermek

Paralel yollar okumayı düşürür. Kesin sonuç için bir uç sökülmelidir.

Pratik ipuçları

Onarımda işi hızlandıran yaklaşımlar aşağıdadır.

Aynı devredeki eşini bulun: Simetrik devrelerde aynı görevde ikinci bir direnç bulunur.

Kart üzerindeki baskıya bakın: R12 gibi referans numaraları şemayla eşleşir.

Gövde boyutunu not edin: 0805, 0603 gibi ölçüler yedek parça siparişinde gereklidir.

Fotoğraf çekin: Sökmeden önce yakın çekim fotoğraf çok işe yarar.

Ölçerek doğrulayın: Bir uç sökülüp multimetreyle ölçmek en kesin yoldur.

Yanmış elemanda: Kod okunmuyorsa aynı modelin servis şeması aranır.

Yedek stoklayın: 10 Ω, 100 Ω, 1 kΩ, 10 kΩ en sık ihtiyaç duyulan değerlerdir.

Sıkça Sorulan Sorular

SMD direnç kodu nasıl okunur?

Üç haneli kodda ilk iki hane rakam, üçüncü hane eklenecek sıfır sayısıdır. Dört haneli kodda ilk üç hane rakamdır.

100 kodu kaç ohm?

10 ohm demektir. Son hane rakam değil sıfır sayısıdır; 100 ohm ise 101 olarak kodlanır.

R harfi ne anlama gelir?

Ondalık ayracıdır. 4R7 kodu 4,7 ohm, R100 kodu ise 0,1 ohm anlamına gelir.

Üzerinde 0 yazan SMD eleman nedir?

Sıfır ohm köprüdür. Devrede kasıtlı olarak kullanılan bir bağlantı elemanıdır, arızalı bir direnç değildir.

Bazı SMD dirençlerde neden hiç kod yok?

0402 ve daha küçük gövdelere kod basacak yer yoktur. Bu elemanların değeri yalnızca ölçülerek bulunur.

EIA-96 kodu nedir?

İki rakam ve bir harften oluşan sıkıştırılmış sistemdir. Rakamlar standart değer tablosundaki sırayı, harf ise çarpanı gösterir.

1002 kodu ne demek?

Dört haneli koddur: 100 rakamı ve iki sıfır, yani 10 kΩ. Dört haneli kodlar genellikle %1 toleranslı dirençlerde kullanılır.

SMD direnci devreden sökmeden ölçebilir miyim?

Ölçebilirsiniz ancak paralel yollar değeri düşük gösterir. Kesin sonuç için elemanın bir ucu sökülmelidir.

SMD direncin gücünü nasıl anlarım?

Gövde boyutu belirleyicidir. 0805 tipik olarak 1/8 W, 1206 ise 1/4 W güç değerine sahiptir.

Kod okunmuyorsa ne yapmalıyım?

Devredeki simetrik eşine bakılır, kart üzerindeki referans numarası ile servis şeması aranır veya eleman sökülüp ölçülür.

Nereden temin edilir?

SMD elemanlarda gövde boyutu, güç değeri ve tolerans birlikte değerlendirilmelidir. Direnç çeşitlerini Komponentci.net direnç kategorisinde, lehimleme ekipmanlarını lehimleme ekipmanları kategorisinde bulabilirsiniz.