Diyot Nasıl Test Edilir? Sağlam mı Bozuk mu?

Diyot testi iki ölçümden ibarettir. Probları bir yönde, sonra ters çevirip tekrar bağlarsınız; iki okuma arızayı anlatır.

Kısaca: Sağlam silisyum diyot diyot kademesinde ileri yönde 0,5-0,7 V gösterir, ters yönde ise OL yani sonsuz okur.

İki okuma da aynıysa diyot bozuktur. Her iki yönde de sıfıra yakın değer kısa devreyi, her iki yönde de OL ise açık devreyi gösterir.

Okuma değerleri ne anlatır

İleri yön	Ters yön	Sonuç
0,5-0,7 V	OL	Sağlam silisyum diyot
0,15-0,45 V	OL	Sağlam schottky veya germanyum
1,5-3,5 V	OL	Sağlam LED
0 V civarı	0 V civarı	Kısa devre, bozuk
OL	OL	Açık devre, bozuk
0,7 V	Düşük bir değer	Sızıntı var, şüpheli
Kararsız	Kararsız	Devreden sökülmeli

Diyot kademesi aslında küçük bir gerilim uygular. Multimetre proplardan 1 mA civarı bir akım geçirir ve diyot üzerinde oluşan ileri gerilimi ekranda gösterir. Bu yüzden ekrandaki sayı direnç değil, gerilimdir; birimi volttur. Direnç kademesinde ölçmek de mümkündür ama okunan değer cihazdan cihaza değişir ve karşılaştırılabilir olmaz. Bu nedenle diyot kademesi tercih edilir.

Adım adım test

Doğru sonuç için sıraya uyulur.

1. Enerjiyi kesin: Devre üzerinde ölçüm yapılacaksa besleme kapatılır.

2. Kondansatörleri boşaltın: Güç katında yüklü kondansatör yanlış okuma yapar.

3. Kademeyi seçin: Diyot sembolünün bulunduğu konuma alın.

4. İleri yönde ölçün: Kırmızı prob anoda, siyah prob katoda gelir.

5. Değeri not edin: Silisyumda 0,5-0,7 V beklenir.

6. Probları ters çevirin: Bu yönde OL okunmalıdır.

7. Karar verin: İki okuma birbirinden farklı değilse diyot bozuktur.

Devre üzerinde ölçüm neden yanıltır ve gövde diyodu meselesi

Devreden sökmeden yapılan ölçüm tuzaklıdır. Diyotun paralelinde bir bobin, direnç veya başka bir yarı iletken varsa multimetrenin uyguladığı akım o yoldan da geçer. Sonuçta ters yönde OL yerine düşük bir değer okunur ve sağlam diyot bozuk sanılır. Kural: Ters yönde beklenmedik bir değer görüyorsanız diyotun bir bacağını sökün ve tekrar ölçün. Gövde diyodu karışıklığı: Bir MOSFET ölçerken drain-source arasında diyot okuması almak normaldir; bu, yapısında bulunan gövde diyodudur ve parçanın bozuk olduğu anlamına gelmez. Aynı durum transistörde de vardır: Bir transistörün beyz-emiter ve beyz-kolektör eklemleri diyot gibi ölçülür; bu özellik bacak tespitinde kullanılır. Köprü diyotta: Dört diyot tek gövdededir; her biri ayrı ayrı test edilmelidir, çünkü yalnızca biri bozulmuş olabilir.

Özel diyot tipleri

Schottky: Schottky diyot ileri yönde 0,15-0,45 V gösterir
Zener: Zener normal test edilir, kırılma gerilimi bu kademede görülmez
LED: Renk arttıkça gerilim yükselir, bazı modeller hafif yanar
Germanyum: 0,2-0,3 V civarı okur, eski devrelerde bulunur
Köprü diyot: Dört eklem ayrı ayrı ölçülür
TVS diyot: TVS çift yönlü olanlar her iki yönde OL verir
Hızlı diyot: Ölçüm aynıdır, fark anahtarlama hızındadır

Sık yapılan hatalar

Devre üzerinde ölçüp karar vermek

Paralel yollar okumayı bozar. Şüpheli sonuçta bir bacak sökülür.

Direnç kademesinde ölçmek

Okunan değer cihaza göre değişir ve kıyaslanabilir değildir.

Tek yönde ölçüp bitirmek

Kısa devre arızası ancak iki yön karşılaştırılınca anlaşılır.

Gövde diyodunu arıza sanmak

MOSFET ve transistörlerde bu okuma yapının parçasıdır.

Zenerin kırılma gerilimini beklemek

Diyot kademesi yalnızca birkaç volt uygular, zener bölgesi görünmez.

Arıza bulurken pratik ipuçları

Diyot arızası çoğu zaman başka belirtilerle birliktedir.

Kısa devre olan diyot: Genellikle sigorta attırır veya trafo ısıtır.

Açık devre olan diyot: Cihaz hiç çalışmaz ya da çıkış gerilimi düşer.

Gözle kontrol: Çatlak gövde ve yanık iz ölçüme gerek bırakmaz.

Sıcaklık kontrolü: Çalışırken aşırı ısınan diyot sınırda çalışıyordur.

Aynı devredeki eşini ölçün: Karşılaştırma en hızlı yöntemdir.

Değişimde muadil seçimi: Ters dayanma gerilimi ve akım eşit veya yüksek olmalıdır.

Yön işareti: Gövdedeki şerit katodu gösterir, ters takmayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Diyot nasıl test edilir?

Multimetre diyot kademesine alınır. İleri yönde 0,5-0,7 V, probları ters çevirince OL okunuyorsa diyot sağlamdır.

Her iki yönde de sıfır okuyorsa ne demek?

Diyot kısa devre olmuştur. Bu arıza genellikle sigorta atmasına veya besleme katının ısınmasına yol açar.

Her iki yönde de OL okuyorsa?

Diyot açık devre olmuştur, yani içeriden kopmuştur. Cihaz çalışmaz ya da doğrultucu çıkışında gerilim düşer.

Diyot kademesindeki sayı direnç mi?

Hayır, gerilimdir. Multimetre yaklaşık 1 mA akım geçirir ve diyot üzerindeki ileri gerilimi volt olarak gösterir.

Devreden sökmeden ölçebilir miyim?

Ölçebilirsiniz ama paralel bileşenler sonucu bozabilir. Ters yönde beklenmedik değer görürseniz bir bacağı sökün.

Anot ve katodu nasıl bulurum?

İleri yönde okuma aldığınızda kırmızı probun dokunduğu bacak anot, siyah probun dokunduğu bacak katottur.

LED aynı şekilde test edilir mi?

Evet, ancak ileri gerilim 1,5-3,5 V arasındadır. Bazı multimetrelerde LED test sırasında hafifçe yanar.

MOSFET ölçerken diyot okuması normal mi?

Normaldir. Drain ile source arasında yapısal olarak bulunan gövde diyodu bu okumayı verir, arıza göstergesi değildir.

Zener diyotun değerini ölçebilir miyim?

Diyot kademesinde ölçemezsiniz. Kırılma gerilimini görmek için ayarlı güç kaynağı ve sınırlayıcı direnç gerekir.

Köprü diyot nasıl test edilir?

İçindeki dört diyot ayrı ayrı ölçülür. Yalnızca biri bozulmuş olabileceği için tek ölçümle karar verilmez.

Nereden temin edilir?

Arızalı diyotun yerine ters dayanma gerilimi ve akım değeri uygun bir muadil seçilmelidir. Diyotları Komponentci.net diyot kategorisinde, ölçüm ve lehimleme aletlerini ölçüm test ve lehimleme aletleri kategorisinde bulabilirsiniz.