MOSFET Nasıl Ölçülür? Adım Adım Test

MOSFET testi diyot testinden bir adım fazladır. Önce gövde diyodu okunur, sonra gate şarj edilerek kanalın açılıp açılmadığına bakılır.

Kısaca: Gövde diyodu tek yönde 0,4-0,6 V okumalı; gate şarj edilince drain-source arası iletime geçmeli, gate boşaltılınca yalıtkan olmalıdır.

En sık görülen arıza kısa devredir. Bozuk MOSFET genellikle üç bacağı arasında sıfıra yakın değer gösterir ve sürücü katını da götürür.

Bacaklar ve beklenen okumalar

Ölçüm	Sağlam MOSFET	Bozuk MOSFET
Drain-Source ileri	OL (gate boşken)	0 V civarı
Source-Drain	0,4-0,6 V gövde diyodu	0 V veya OL
Gate-Source	OL, her iki yönde	Düşük değer
Gate-Drain	OL, her iki yönde	Düşük değer
Gate şarj sonrası D-S	Düşük değer, iletir	Değişmez
Gate boşaltma sonrası	Tekrar OL	Değişmez
Isınma	Yüke göre ılık	Boşta bile sıcak

Standart TO-220 gövdede bacak sırası soldan sağa gate, drain, source biçimindedir. Yazının olduğu yüz size dönükken bu sıra geçerlidir ve metal sırt drain ile bağlantılıdır. Bu ayrıntı önemlidir: soğutucuya doğrudan vidalanan bir MOSFET, soğutucuyu drain gerilimine taşır. Yine de her parçada aynı olduğunu varsaymak yanlıştır; datasheet kontrolü bir dakikalık iştir ve yanlış bağlantının önüne geçer.

Adım adım test

N kanal MOSFET için sıra aşağıdaki gibidir.

1. Devreden ayırın: Güvenilir sonuç için MOSFET sökülmelidir.

2. Bacakları boşaltın: Üç bacağa aynı anda dokunup gate yükünü boşaltın.

3. Gövde diyodunu okuyun: Siyah prob drain, kırmızı prob source: 0,4-0,6 V.

4. Ters yönü kontrol edin: Proplar ters çevrilince OL okunmalıdır.

5. Gate şarj edin: Kırmızı prob gate, siyah prob source; kısa süre temas ettirin.

6. Kanalı sınayın: Şimdi drain-source arası iletmelidir.

7. Gate boşaltın: Gate ile source birleştirilince kanal tekrar kapanmalıdır.

Gate şarjı neden çalışır, multimetre yetmezse ne yapılır

Gate bir kondansatör gibi davranır. Gate ile source arasında ince bir yalıtkan katman vardır; buraya gerilim uygulandığında yük orada kalır ve prob çekilse bile kanal açık kalmaya devam eder. Test bu özelliğe dayanır. Sınırı şudur: Multimetrenin diyot kademesi yalnızca 2-3 V uygular. Standart bir MOSFET bu gerilimle tam açılmayabilir, özellikle gate eşik gerilimi yüksek olan modellerde hiç açılmaz. Bu durumda parça bozuk sanılır. Çözüm: Lojik seviye MOSFET değilse gate 9-12 V ile sürülür; bir 9 V pil ve seri 1 kΩ direnç yeterlidir. Statik elektrik uyarısı: Gate yalıtkanı çok incedir ve parmaktan gelen statik ile delinebilir. Delinen MOSFET ölçümde sağlam görünüp devrede kısa sürede bozulur. Bu yüzden parça bacaklarından değil gövdesinden tutulur.

Bozuk MOSFET belirtileri

Üç bacak arası kısa devre: En yaygın arıza biçimi
Boşta ısınma: Yük yokken sıcaksa RDS(on) bozulmuştur
Sigorta attırma: Devreye enerji verilir verilmez
Sürücü katının bozulması: Gate kısa devresi sürücüyü de yakar
Gövdede çatlak: Aşırı akım sonrası fiziksel hasar
Kararsız çalışma: Isındıkça değişen davranış
Kontrolsüz iletim: Gate sürülmeden yük çalışıyorsa

Sık yapılan hatalar

Gövde diyodunu arıza sanmak

Source-drain yönündeki okuma yapının parçasıdır, normaldir.

Gate yükünü boşaltmadan ölçmek

Önceki temasla şarj kalan gate kanalı açık tutar, sonuç yanıltır.

Devre üzerinde ölçmek

Sürücü direnci ve paralel yollar gerçek durumu gizler.

P kanalı N kanal gibi test etmek

P kanalda prob yönleri terstir, gate negatif gerilimle açılır.

Statik elektriğe dikkat etmemek

Gate yalıtkanı delinirse parça gizli hasarlı kalır.

Değiştirirken dikkat edilecekler

Muadil seçiminde bakılacak değerler şunlardır.

VDS dayanımı: Devre geriliminin en az iki katı seçilir.

ID akımı: Sürekli akımın üzerinde olmalıdır.

RDS(on): Düşük değer daha az ısınma demektir.

Gate eşiği: Sürücü gerilimi tam açmaya yetmelidir.

Gate yükü: Yüksek frekansta anahtarlama kaybını artırır.

Paket uyumu: TO-220 ile TO-247 aynı yere oturmaz.

Soğutma: Sırt drain bağlantılıysa izolasyon pulu gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

MOSFET nasıl ölçülür?

Önce gövde diyodu okunur, sonra gate kısa süre şarj edilerek drain-source arasının iletime geçtiği kontrol edilir.

Gövde diyodu okuması normal mi?

Normaldir. Source ile drain arasında yapısal olarak bulunan bu diyot 0,4-0,6 V gösterir ve arıza işareti değildir.

Gate şarj etmek ne demek?

Gate bir kondansatör gibi yük tutar. Kırmızı prob gate, siyah prob source olacak şekilde kısa temas kanalı açar.

Gate şarj ettim ama iletmedi, bozuk mu?

Şart değil. Multimetre yalnızca 2-3 V uygular; eşik gerilimi yüksek MOSFET bu gerilimle açılmaz. 9 V ile denenmelidir.

Bozuk MOSFET nasıl anlaşılır?

En yaygın belirti üç bacak arasında sıfıra yakın okuma yani kısa devredir. Boşta ısınma da bozulmanın işaretidir.

MOSFET bacak sırası nedir?

TO-220 gövdede yazı size dönükken soldan sağa gate, drain, source sıralanır. Metal sırt drain ile bağlantılıdır.

Devreden sökmeden ölçebilir miyim?

Güvenilir olmaz. Sürücü direnci ve paralel yollar okumayı bozar; en azından gate bacağı ayrılmalıdır.

P kanal MOSFET testi farklı mı?

Prob yönleri terstir. Gate source a göre negatif gerilimle açılır, gövde diyodu da ters yönde okuma verir.

Statik elektrik MOSFET i bozar mı?

Bozar. İnce gate yalıtkanı delinebilir ve parça ölçümde sağlam görünüp devrede kısa sürede arızalanır.

Muadil seçerken neye bakmalıyım?

VDS dayanımı devre geriliminin en az iki katı, ID akımı sürekli akımın üzerinde ve gate eşiği sürücü gerilimine uygun olmalıdır.

Nereden temin edilir?

Değişimde gerilim dayanımı, akım değeri ve gate eşiği birlikte değerlendirilmelidir. MOSFET ürünlerini Komponentci.net mosfet kategorisinde, transistör ve termistörleri transistör termistör kategorisinde bulabilirsiniz.