Solar panel gücü, panelden değil tüketimden başlanarak hesaplanır. Önce günde kaç watt-saat harcadığınızı bulmanız gerekir; panel gücü bunun sonucudur.
Kısaca formül şudur: Panel gücü = (Günlük Wh × 1,3) ÷ Güneşlenme saati. Buradaki 1,3 çarpanı kayıp payıdır: panel kirliliği, sıcaklık kaybı, kablo düşümü ve şarj kontrolcüsü verimi bu payın içindedir.
Güneşlenme saati, günün toplam aydınlık süresi değildir; panelin tam verimle çalıştığı eşdeğer saat sayısıdır. Türkiye için pratik değer yazın 5 saat, kışın 2,5-3 saattir.
Tipik cihaz tüketimleri
| Cihaz | Güç | Günlük tüketim |
|---|---|---|
| LED aydınlatma (5 adet) | 5 W × 5 = 25 W | 5 saat → 125 Wh |
| Buzdolabı (12 V kompresör) | 45 W | Çevrimli → ~500 Wh |
| Dizüstü bilgisayar | 60 W | 4 saat → 240 Wh |
| Telefon şarjı (2 adet) | 10 W | 3 saat → 30 Wh |
| Su pompası | 80 W | 1 saat → 80 Wh |
| Televizyon | 50 W | 3 saat → 150 Wh |
| Fan | 25 W | 6 saat → 150 Wh |
Panelin etiket gücü sahada elde edilmez. Etikette yazan değer STC koşullarında ölçülür: 1000 W/m² ışınım ve 25 °C hücre sıcaklığı. Gerçekte yaz öğleninde panel yüzeyi 60-70 °C‘ye çıkar ve sıcaklık arttıkça verim düşer. Tipik sıcaklık katsayısı %0,3-0,4 / °C‘dir; bu da 100 W bir panelden yaz günü gerçekte 75-85 W almak demektir.
Adım adım hesap
Örnek üzerinden gidelim: karavanda LED aydınlatma, telefon şarjı ve fan.
1. Günlük tüketimi toplayın: LED 125 Wh + telefon 30 Wh + fan 150 Wh = 305 Wh/gün.
2. Kayıp payı ekleyin: 305 × 1,3 = 397 Wh üretilmesi gerekir.
3. Güneşlenme saatine bölün: Yazın 5 saat için: 397 ÷ 5 = 79 W. Yani 100 W panel yeterlidir.
4. Kış senaryosunu kontrol edin: 3 saat için: 397 ÷ 3 = 132 W. Yıl boyu kullanım için 150 W daha güvenlidir.
5. Akü kapasitesini bulun: Bir gün yedek isteniyorsa 305 Wh gerekir. 12 V sistemde: 305 ÷ 12 = 25 Ah.
6. Kullanılabilir kapasiteye göre büyütün: Kurşun asit akünün yalnızca %50’si kullanılır: 25 ÷ 0,5 = 50 Ah. LiFePO4‘te %80 kullanılır: 25 ÷ 0,8 ≈ 32 Ah.
7. Kontrolcüyü seçin: Panel akımı = 150 ÷ 18 ≈ 8,3 A; pay ile 15 A MPPT uygundur.
MPPT mi PWM mi: hesabı nasıl etkiler?
Şarj kontrolcüsü tipi, aynı panelden alacağınız enerjiyi doğrudan değiştirir. PWM kontrolcü paneli akü gerilimine çeker. 18 V üretebilen bir panel 12 V aküye bağlandığında 12-14 V’ta çalışmak zorunda kalır ve aradaki gerilim farkı kaybolur. MPPT kontrolcü ise fazla gerilimi bir DC-DC dönüştürücüyle akıma çevirir. Aynı panelden tipik olarak %20-30 daha fazla enerji alınır. Hesaba etkisi: Yukarıdaki örnekte PWM kullanılacaksa panel gücü yaklaşık %25 büyütülmelidir: 150 W yerine 190-200 W. Ne zaman PWM yeterli: 10-50 W arası küçük sistemlerde MPPT’nin ek maliyeti kendini amorti etmeyebilir. 100 W üzerinde MPPT kısa sürede kendini öder. Ayrıca soğuk havada panel gerilimi yükselir ve MPPT’nin avantajı daha da belirginleşir.
Sistem büyüklüğüne göre örnekler
- Kamp aydınlatması (50 Wh/gün): 20 W panel, 12 V 10 Ah
- Karavan temel (300 Wh/gün): 150 W panel, 12 V 50 Ah
- Karavan konforlu (800 Wh/gün): 400 W panel, 12 V 150 Ah
- Bağ evi hafta sonu (1500 Wh/gün): 600-800 W panel, 24 V sistem
- Güvenlik kamerası (100 Wh/gün): 50 W panel, 12 V 30 Ah
- Su pompası (mevsimlik): Akü olmadan doğrudan panel + invertör
- Sürekli yaşam (3000 Wh/gün): Profesyonel proje, 48 V sistem
Sık yapılan hatalar
Aydınlık süresini güneşlenme saati sanmak
Günün 12 saati aydınlık olabilir ama panelin tam verimle çalıştığı eşdeğer süre yazın 5, kışın 3 saat civarındadır.
Kayıp payı eklememek
Panel kirliliği, sıcaklık kaybı, kablo düşümü ve kontrolcü verimi toplamda %25-30 kayıp yaratır; hesap buna göre yapılmalıdır.
Akü kapasitesini tam kullanılabilir saymak
Kurşun asit akünün yalnızca %50’si, LiFePO4’ün ise %80-90’ı kullanılabilir. Aksi halde akü ömrü hızla biter.
Sadece yaza göre hesaplamak
Yıl boyu kullanılacak sistemde belirleyici olan kış koşullarıdır. Yaza göre kurulan sistem kışın yetersiz kalır.
Gölgelenmeyi hesaba katmamak
Tek bir hücrenin gölgelenmesi tüm panelin çıkışını düşürür. Ağaç, baca ve anten gölgesi gün boyunca izlenmelidir.
Kurulum notları
Doğru hesap kadar doğru kurulum da verimi belirler.
Eğim açısı: Yıl boyu kullanımda panel eğimi kabaca bulunduğunuz enleme eşit alınır; kışa öncelik verilecekse 10-15 derece artırılır.
Yön: Kuzey yarım kürede paneller güneye bakmalıdır.
Kablo kesiti: Düşük gerilimde gerilim düşümü kritiktir; kesit akıma değil mesafeye göre seçilir.
Bağlantı sırası: Önce akü, sonra panel bağlanır; ters sıra çoğu kontrolcüde hasara yol açar.
Sigorta: Hem panel hem akü tarafına uygun değerde sigorta konulmalıdır.
Havalandırma: Panel arkasında hava boşluğu bırakmak sıcaklık kaybını azaltır.
Temizlik: Toz ve kuş pisliği çıkışı belirgin düşürür; periyodik temizlik gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Solar panel gücü nasıl hesaplanır?
Panel gücü = (Günlük Wh tüketim × 1,3) ÷ güneşlenme saati. Kayıp payı ve mevsim koşulları mutlaka hesaba katılmalıdır.
Güneşlenme saati ne demek?
Panelin tam verimle çalıştığı eşdeğer saat sayısıdır; aydınlık süresi değildir. Türkiye’de yazın 5, kışın 2,5-3 saat kabul edilir.
Neden 1,3 ile çarpıyoruz?
Panel kirliliği, sıcaklık kaybı, kablo düşümü ve kontrolcü verimi toplamda %25-30 kayıp yaratır; bu pay hesaba eklenir.
Akü kapasitesi nasıl bulunur?
Günlük Wh tüketim akü gerilimine bölünür. Kurşun asitte sonucu 0,5’e, LiFePO4’te 0,8’e bölerek kullanılabilir kapasiteye çevirin.
100 W panelden kaç watt alırım?
Yaz öğleninde tipik olarak 75-85 W. Etiket değeri 25 °C hücre sıcaklığı içindir; sahada panel çok daha sıcak çalışır.
MPPT hesabı nasıl etkiler?
MPPT aynı panelden %20-30 fazla enerji alır. PWM kullanılacaksa panel gücü yaklaşık %25 büyütülmelidir.
Yaza göre mi kışa göre mi hesaplamalıyım?
Yıl boyu kullanılacaksa kışa göre. Yaza göre kurulan sistem kış aylarında yetersiz kalır ve aküyü sürekli boşaltır.
Panel eğimi kaç derece olmalı?
Yıl boyu kullanımda kabaca bulunduğunuz enleme eşit. Kış performansı öncelikliyse 10-15 derece artırılır.
Gölge ne kadar etkiler?
Çok etkiler. Tek bir hücrenin gölgelenmesi tüm panelin çıkışını düşürür; bypass diyotlar bu kaybı sınırlar ama ortadan kaldırmaz.
Kablo kesitini neye göre seçmeliyim?
Düşük gerilimde belirleyici olan gerilim düşümüdür. Kesit, akımdan çok panel ile kontrolcü arasındaki mesafeye göre belirlenir.
Nereden temin edilir?
Solar sistemde panel gücü, akü kapasitesi ve kontrolcü tipi birlikte hesaplanmalıdır. Solar panel ürünlerini Komponentci.net solar panel ürünleri kategorisinde, akü ve pilleri piller ve aküler kategorisinde bulabilirsiniz.
İlgili Yazılar
- Solar Panel Ürünleri Nelerdir, Nasıl Seçilir?
- Akü Çeşitleri ve Seçim Kriterleri
- Kablo Kesiti Nasıl Hesaplanır? Akım ve Isınma
- Akü Neden Çabuk Biter? Nedenleri ve Ömür Uzatma
- Solar Panel Ürünleri kategorisi
- Aküler kategorisi
- Elektronik terimler sözlüğü
Bir yanıt yazın