Akü Sağlığı Nasıl Test Edilir?

Akünün gerilimi doluluğunu gösterir, sağlığını göstermez. 12,7 V okuyan bir akü dolu olabilir ama yük altında anında çökebilir.

Kısaca: İki ölçüm gerekir. Dinlenme gerilimi şarj durumunu, yük testi ise gerçek kapasiteyi ortaya çıkarır.

En hızlı pratik test marş anıdır. Araç çalışırken gerilim 9,6 V altına düşüyorsa akü ömrünü tamamlamıştır.

Dinlenme gerilimi ve şarj durumu

Gerilim	Şarj durumu	Yorum
12,7 V ve üzeri	%100	Tam dolu
12,5 V	%75	Normal kullanım aralığı
12,4 V	%50	Şarj edilmeli
12,2 V	%25	Sülfatasyon riski başlar
12,0 V ve altı	%0	Derin deşarj, acil şarj
10,5 V civarı	Hücre arızası	Bir hücre kısa devre olmuş olabilir
13,5-14,4 V	Şarj altında	Alternatör çalışıyor demektir

Ölçüm için akünün dinlenmesi gerekir. Şarjdan hemen sonra yüzey gerilimi nedeniyle değer gerçekte olduğundan yüksek okunur. Doğru sonuç için akü en az 4 saat, ideal olarak bir gece bekletilir. Beklemek mümkün değilse farlar 30 saniye yakılıp söndürülerek yüzey gerilimi atılır. Araç üzerinde ölçüm yapılıyorsa parazit akım çeken cihazların da değeri düşürebileceği unutulmamalıdır.

Yük testi nasıl yapılır

Kapasiteyi ölçen tek güvenilir yöntem yük testidir.

1. Şarj durumunu kontrol edin: Test öncesi akü en az %75 dolu olmalı.

2. Yükü belirleyin: Test akımı CCA değerinin yarısı kadar seçilir.

3. Süreyi tutun: Yük 10-15 saniye uygulanır.

4. Gerilimi izleyin: Değer 9,6 V altına düşmemelidir.

5. Toparlanmaya bakın: Yük kalktıktan sonra gerilim hızla geri yükselmeli.

6. Sıcaklığı hesaba katın: Soğukta sınır biraz düşer.

7. Karar verin: Sınırın altında kalan akü değiştirilir.

Marş anı testi ve hücre arızasının ayırt edilmesi

Yük test cihazı yoksa marş anı en iyi testtir. Multimetre akü uçlarına bağlıyken araç çalıştırılır ve marş sırasında en düşük gerilim okunur. Sağlam akü: Marş anında 10 V üzerinde kalır. Zayıf akü: 9,6 V altına iner ve marş motoru yavaş döner. Hücre arızası nasıl anlaşılır: Bir kurşun asit akü altı hücreden oluşur ve her hücre yaklaşık 2,1 V üretir. Bir hücre kısa devre olursa toplam gerilim 10,5 V civarına düşer ve şarj ne kadar yapılsa da yükselmez. Bu durumda akü kurtarılamaz. Şarj kabul etmeyen akü: Şarj cihazına bağlıyken gerilim hızla 14,4 V a çıkıp cihaz doldu sinyali veriyorsa ama akü kısa sürede bitiyorsa, sülfatasyon ilerlemiştir. Isınma uyarısı: Şarj sırasında aşırı ısınan ve gaz çıkaran akü hemen ayrılmalıdır; bu durum iç kısa devre belirtisidir.

Akünün bittiğini gösteren işaretler

Marş yavaş dönüyor: Özellikle soğuk sabahlarda
Gövde şişmiş: Aşırı şarj veya ısınma olmuş
Kutup başları paslı: Temizlense de tekrar ediyorsa
Gerilim düşüyor: Şarj sonrası bir günde öz deşarj fazla
10,5 V okunuyor: Hücre kısa devresi
Şarjı tutmuyor: Kapasite kaybı ilerlemiş
Yaş sınırı: Kurşun asit aküde 4-5 yıl tipiktir

Sık yapılan hatalar

Sadece gerilime bakıp karar vermek

12,7 V okuyan akü yük altında çökebilir.

Şarj sonrası hemen ölçmek

Yüzey gerilimi değeri yüksek gösterir. En az 4 saat beklenir.

Boş aküye yük testi yapmak

Test öncesi akü en az %75 dolu olmalıdır.

Derin deşarjı bekletmek

12 V altında kalan akü her gün kalıcı kapasite kaybeder.

Farklı kapasitede akü takmak

Alternatör ve marş motoru belirli aralığa göre seçilmiştir.

Ömrü uzatmak için

Akü ömrü kullanım alışkanlığına bağlıdır.

Kısa yolculuklardan kaçının: Marşın harcadığı enerji geri dolmadan araç durur.

Uzun duruşta şarj edin: Aylarca bekleyen araçta koruma şarjı yapılır.

Kutupları temiz tutun: Oksit direnç yaratır.

Şarj gerilimini kontrol edin: Araç çalışırken 13,8-14,4 V olmalı.

Parazit akımı ölçün: Kontak kapalıyken 50 mA üzeri çekim sorunludur.

Soğuktan koruyun: Boş akü donabilir ve kalıcı zarar görür.

Doğru şarj cihazı: Akü tipine uygun otomatik cihaz kullanılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Akü sağlığı nasıl test edilir?

Dinlenme gerilimi şarj durumunu, yük testi ise gerçek kapasiteyi gösterir. Sağlık için ikisi birlikte değerlendirilmelidir.

Sağlam akü kaç volt olmalı?

Dinlenmiş ve tam dolu bir 12 V akü 12,7 V ve üzeri okur. 12,4 V yarı dolu, 12,0 V ve altı ise boş kabul edilir.

Marş anında gerilim kaç volta düşebilir?

Sağlam akü marş sırasında 10 V üzerinde kalır. 9,6 V altına inen akü ömrünü tamamlamıştır.

Akü 10,5 V gösteriyor, şarj olur mu?

Olmaz. Bu değer bir hücrenin kısa devre olduğunu gösterir ve akü kurtarılamaz; değiştirilmesi gerekir.

Şarjdan hemen sonra ölçüm doğru mu?

Değildir. Yüzey gerilimi değeri yüksek gösterir. En az 4 saat beklenmeli ya da farlar 30 saniye yakılarak yüzey gerilimi atılmalıdır.

CCA nedir?

Soğuk marş akımıdır. Akünün düşük sıcaklıkta belirli süre verebileceği akımı gösterir ve yük testinde referans alınır.

Yük testinde ne kadar akım uygulanır?

Genellikle CCA değerinin yarısı kadar akım 10-15 saniye uygulanır ve gerilimin 9,6 V altına düşmemesi beklenir.

Sülfatasyon nedir?

Boş bırakılan akü plakalarında sert kurşun sülfat kristalleri oluşmasıdır. Kapasiteyi kalıcı olarak düşürür.

Akü ömrü kaç yıl?

Kurşun asit akülerde tipik olarak 4-5 yıldır. Kısa yolculuklar, derin deşarj ve yüksek sıcaklık bu süreyi kısaltır.

Parazit akım ne kadar olmalı?

Kontak kapalı ve tüm sistemler uyku moduna geçtikten sonra 50 mA altında olması beklenir. Üzerindeki değer aküyü boşaltır.

Nereden temin edilir?

Değişimde kapasite ve CCA değeri araç üreticisinin belirttiği aralıkta olmalıdır. Aküleri Komponentci.net aküler kategorisinde, pil ve akü çeşitlerini piller ve aküler kategorisinde bulabilirsiniz.